Một bước ngoặt lịch sử  trong quan hệ giữa Mỹ và Cu Ba đang hiện hình. Sau hơn 50 năm gián đoạn, hai nước muốn lập lại quan hệ ngoại giao.

Hợp chủng quốc Hoa Kỳ muốn thay đổi toàn diện chính sách của họ đối với Cu Ba. 53 năm sau khi hai nước cắt quan hệ ngoại giao, chính quyền ở Washington muốn mở cửa trở lại Đại sứ quán tại Havanna.
 
Tổng thống Mỹ Barack Obama công bố sự thay đổi đường lối này trong một bài phát biểu đêm qua. Người đứng đầu nhà nước tuyên bố „Đây là những thay đổi quan trọng nhất trong chính sách Cu Ba từ hơn 50 năm qua. Đây là sự khởi đầu quá trình bình thường hóa quan hệ giữa Mỹ và Cu Ba“  Đồng thời người đứng đầu nhà nước Cu Ba Raul Castro, như thường lệ trong bộ quân phục, phát biểu cho nhân dân ông rằng „Obama xứng đáng được nể phục“.
 
Thêm vào đó Mỹ muốn xóa bỏ những rào cản thương mại và tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc đến Cu Ba. Một nhân viên chính phủ cho biết: Trọng tâm của thương thuyết là việc lập lại quan hệ ngoại giao. Những nhân vật cao cấp của chính phủ ở Washington có lẽ sắp sửa có chuyến đi Havanna.
 
Obama đi đến kết luận rằng, cấm vận Cu Ba không có tác dụng. „Chính sách cấm vận không có hiệu quả mà chỉ làm cho chế độ ở Cu Ba lấy đó là cái cớ để gây khó khăn cho nhân dân nước này“- lời của Tổng thống. Obama kêu gọi Cu Ba tiếp tục cải tổ- kể cả trong kinh tế và trong lĩnh vực nhân quyền.
 
Obama cũng lưu ý, cả hai chính phủ còn rất nhiều việc phải làm. Ông bổ sung bằng tiếng Tây Ban Nha „No es facil – điều không đơn giản chút nào“ nhưng „Todos somos Americanos – chúng ta đều là người châu Mỹ“.
 
Trước đó hôm thứ tư Cu Ba đã thả một công dân Mỹ bị nghi làm gián điệp. Theo công bố chính thức là Alan Gross 65 tuổi được thả vì lý do nhân đạo, do phía Mỹ xin. Gross bị bắt tháng 12 năm 2009, năm 2011 bị kết án 15 năm tù vì đã cung cấp bất hợp pháp tài liệu truyền thông cũng như điện thoại vệ tinh cho những thành viên các tổ chức Do Thái ở Cu Ba. Khi bị bắt, chuyên gia công nghệ thông tin này đang làm việc cho một tổ chức triển khai của Mỹ USAID. Buổi chiều hôm đó, Gross đã đáp máy bay xuống một căn cứ quân sự của Mỹ ngay sát Washington.
 
Ngoài ra Cu Ba đã thả 53 người chống chế độ, bị bắt vì lý do chính trị.

Vatikan đóng vai trò môi giới

Theo tin từ Washington, chính phủ Mỹ cùng một lúc thả ba mật vụ Cu Ba. Những người này bị bắt năm 1998 ở Florida và năm 2001 bị kết án vì những hoạt động gián điệp. Họ có nhiệm vụ tra hỏi những người hải ngoại Cu Ba ở tiểu bang này. Trong những tháng vừa qua, ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã đàm phán cho việc trao trả tù binh này, một đại diện của chính phủ cho biết như vậy. Kể cả Tòa thánh Vatican cũng đã tham dự vào cuộc họp bí mật này.
 
Người đứng đầu nhà nước Cu Ba Castro đã cám ơn Hồng y giáo chủ Franziskus và chính phủ Ca na đa về những giúp đỡ trong việc ngoại giao bí mật này. Giáo chủ Franziskus chúc mừng hai vị Tổng thống và Chủ tịch, ông hứa sẽ tiếp tục góp sức để cải thiện hơn nữa quan hệ song phương giữa hai nước.
 
Nhà trắng phủ nhận sự liên quan trực tiếp giữa việc Gross ra khỏi Cu Ba và việc thả tự do cho các gián điệp họ bắt giữ. Phạm vi chỉ gói gọn trong vụ việc liên quan đến gián điệp CIA ở Cu Ba và ba tù nhân Cu Ba trên đất Mỹ. Người này đã ngồi tù ở Cu Ba 20 năm rồi, Obama cho biết. Chính phủ Mỹ nhấn mạnh, Gross được thả vì lý do nhân đạo.
 
Trong những năm vừa qua, Obama đã nới lỏng một số hạn chế cho những người hải ngoại Cu Ba đang sống ở Mỹ, chẳng hạn việc đi lại về Cu Ba hoặc chuyển tiền về quê hương họ. Trong tương lai, mỗi người đang sống ở Mỹ được phép gửi 2000 Đô la về Cu Ba mỗi quý.
 
Lần gần đây nhất hai nước đã hợp tác trong việc chống dịch bệnh Ebola ở Tây Phi. Trong lời phát biểu của mình, Obama đã tôn vinh sự đóng góp của người Cu Ba.
 
Bên lề lễ tang của người chiến sĩ chiến đấu vì tự do cho Nam Phi Nelson Mandela, Obama và Castro đã bắt tay nhau. Tuy nhiên Nhà trắng tuyên bố sau đó, cuộc gặp gỡ này không có trong kế hoạch trước đó. Hôm thứ ba vừa rồi hai nguyên thủ quốc gia lại nói chuyện với nhau.
 
Đối với người hải ngoại Cu Ba ở Mỹ, sự thay đổi đường lối này gây nhiều tranh cãi. Thượng nghị sĩ Marco Rubio, có bố mẹ là người Cu Ba, tuyên bố sẽ làm mọi việc để ngăn cản quá trình bình thường hóa quan hệ với chế độ Castro. „Obama đã cho Cu Ba quá nhiều mà không nhận được gì đáng kể từ phía Cu Ba“, vị Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa này chỉ trích, „Obama là người đàm phán dở nhất mà tôi thấy trong Nhà trắng.“
 
Chuyển ngữ: Nguyễn Thế Tuyền
(Nguồn: syd/AFP/Reuters )    
                                                

Go to top